Ψυχολογική κρίση: όταν όσα μέχρι τώρα λειτουργούσαν δεν αρκούν

Σημαντικές αλλαγές και δύσκολα γεγονότα μπορεί να διαταράξουν για ένα διάστημα τον τρόπο με τον οποίο κάποιος σκέφτεται, νιώθει και λειτουργεί. Ένας χωρισμός ή ένα διαζύγιο, η απώλεια της δουλειάς, μια σοβαρή ασθένεια, ο θάνατος ενός κοντινού προσώπου, οικονομικές δυσκολίες ή συγκρούσεις στην οικογένεια και στην εργασία μπορεί να φέρουν απαιτήσεις που ξεπερνούν όσα μπορεί κανείς να διαχειριστεί με τους συνηθισμένους του τρόπους. Ακόμη και επιθυμητές αλλαγές, όπως η γέννηση ενός παιδιού ή η αγορά ενός σπιτιού, μπορεί να συνοδεύονται από έντονο στρες.

Η «ψυχολογική κρίση» δεν είναι διάγνωση. Είναι όρος που περιγράφει μια περίοδο κατά την οποία ένα γεγονός ή μια αλλαγή υπερβαίνει τους τρόπους με τους οποίους κάποιος συνήθως αντιμετωπίζει τις δυσκολίες. Μπορεί να συνοδεύεται από έντονη δυσφορία και σημαντική δυσκολία στην καθημερινή λειτουργία. Η έννοια προέρχεται από τη βιβλιογραφία της παρέμβασης σε κρίση, όπου η κρίση ορίζεται ακριβώς από το σημείο στο οποίο οι συνήθεις τρόποι αντιμετώπισης παύουν να επαρκούν.

Μια τέτοια περίοδος μπορεί να είναι πολύ δύσκολη χωρίς να σημαίνει ψυχική διαταραχή. Όταν όμως η αντίδραση σε ένα συγκεκριμένο γεγονός είναι ιδιαίτερα έντονη, η σκέψη παραμένει απορροφημένη από αυτό και η λειτουργικότητα επηρεάζεται σημαντικά, ένας ειδικός μπορεί να εξετάσει αν πρόκειται για διαταραχή προσαρμογής. Πρόκειται για κλινική διάγνωση, που τίθεται μόνο μετά από αξιολόγηση. Και οι δύο καταστάσεις διαφέρουν από την επείγουσα κατάσταση, όπου υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τον ίδιο τον άνθρωπο ή για άλλους και η βοήθεια δεν μπορεί να περιμένει.

Η έντονη δυσφορία μετά από ένα δύσκολο γεγονός δεν σημαίνει από μόνη της ψυχική διαταραχή. Η επαγγελματική υποστήριξη μπορεί όμως να έχει νόημα όταν η δυσφορία είναι έντονη και επιμένει. Το ίδιο ισχύει όταν η εργασία, οι σχέσεις, ο ύπνος ή η καθημερινή λειτουργία επηρεάζονται σημαντικά, ή όταν οι αποφάσεις γίνονται πολύ δύσκολες και οι συνηθισμένοι τρόποι αντιμετώπισης δεν φαίνεται να βοηθούν.

Διαφορετική είναι η περίπτωση όπου υπάρχουν σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας, άμεσος κίνδυνος για τον ίδιο τον άνθρωπο ή για άλλους, ή όπου κάποιος δεν μπορεί να κρατήσει τον εαυτό του ασφαλή. Τότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση και δεν πρέπει η βοήθεια να περιοριστεί σε ένα προγραμματισμένο ραντεβού.